Ինչպես նախորդ զրույցի ընթացքում պարզվեց, դեռևս դպրոցական շրջանից ցանկալի է սովորողների մեջ հետաքրքրություններ դաստիարակել ու նրանց աստիճանաբար ուղղորդել դեպի գիտություն։
Հարց է առաջանում՝ իսկ ինչպես դա կազմակերպել ու իրականացնել։ Անկասկած գիտության նկատմամբ հետաքրքրությունները պետք է զարգանան ուսումնական պարապմունքների ու արտասարանական և արտադպրոցական միջոցառումների և, ինչու ոչ, նաև ՏՀՏ միջոցներով՝ այդ թվում առցանց տարբերակով։
Աշխարհում կուտակված փորձ կա, երբ սովորողների գիտական, տեխնիկական ու տեխնոլոգիական հետաքրքրությունները զարգանում են դպրոցական /աշակերտական/ գիտական ակումբներում կամ ընկերություններում՝ կազմակերպված խմբային ու անհատական պարապմունքներով։
Պարզվում է, որ դեպի գիտություն, գիտահետազոտական ու նախագծային կոնստրուկտորական ոլորտներ սովորողներին դեռևս վաղ տարիքից ուղղորդելը կարևորվում է հատկապես մեր ժամանակներում, երբ գիտաուսումնական տեղեկույթի և՛ ծավալը և՛ այն ստանալու աղբյուրները շատացել են։
Աշակերտական գիտական ընկերության կամ ակումբի նպատակներն են՝
- դպրոցում ստեղծել սովորողների ինքնազարգացման,ինքնաիրացման մեխանիզմներ, որոնք կնպաստեն նաև սովորողի մասնագիտական կողմնորոշմանը,
- օժտված երեխաների վերհանում, նրանց հետ հետազոտական,գիտահանրամատչելի համակարգված աշխատանքների կազմակերպում և նման աշխատանքների խրախուսում։
Աշակերտական գիտական ընկերության ստեղծման հիմքում հետևյալ հայեցակարգային գաղափարներն են՝
- պահպանել և զարգացնել գիտական,կրթական,բարոյական և մշակութային առաջնահերթությունները,
- նպաստել գիտության հանրամատչելիացման և հանրայնացման հույժ կարևոր խնդրի լուծմանը,
- նպաստել կրթության,գիտության,տեխնիկայի,տեխնոլոգիաների և ընդհանրապես գիտելիքի հեղինակության բարձրացմանը։
Նման ակումբները կամ ընկերությունները կամավոր հիմունքներով գործող աշակերտական միավորումներ են, որտեղ ընդգրկված են ոչ միայն աշակերտներ, այլև՝ ուսուցիչներ, ուսանողներ, դասախոսներ, գիտական աշխատողներ և այլն։
Ինչպես ցույց է տալիս նման ընկերությունների գործունեության վերլուծությունը, այն սովորողներին հնարավորություն է տալիս ավելի խորը ճանաչել և իմաստավորել գիտության /այդ թվում նաև հայրենական/, տեխնիկայի, մշակույթի նվաճումները՝ զարգացնելով նրանց կրեատիվ մտածողությունը, ինքնուրույնությունը, վերլուծական միտքը և ստեղծագործական, հետազոտական աշխատանքների հմտությունները։
Կարելի է նախանշել աշակերտական գիտական ակումբների հիմնական խնդիրների շարքը՝
- օժտված երեխաների սատարում,ըստ նրանց պահանջմունքների և նախընտրած գիտական,տեխնիկական ուղղությունների զարգացում,
- նրանց մոտ գիտելիքի,գիտության, հետազոտության նկատմամբ հետաքրքրասիրության խթանում,
- հետազոտական, նախագծային կոնստրուկտորական ծրագրերի մշակում և իրականացում,
- դպրոցում գիտահետազոտական և տեխնիկատեխնոլոգիական, բնապահպանական ,հայրենագիտական աշխատանքների կազմակերպում ու անհրաժեշտ նյութատեխնիկական բազայի և աշխատանքային պայմանների ստեղծում,
- սովորողների գիտական աշխատանքների,նախագծերի մրցույթների կազմակերպում և լավագույն աշխատանքները տարբեր՝ հանրապետական, միջազգային համաժողովների,մրցույթների,փառատոների ներկայացում։
Նման գիտական ակումբների աշխատանքի բովանդակությունը և ձևերը բազմազան են ու բազմաբնույթ։ Մասնավորապես՝
- գիտահետազոտական և նախագծային աշխատանքների մշակում,
- մտավոր խաղերի,համացանցային ու իրական մրցույթների կազմակերպում,
- մասնակցություն տարբեր մակարդակների օլիմպիադաների,մրցույթների,դպրոցական գիտական և հանրամատչելի համաժողովների կազմակերպում,նման հետաքրքիր թեմատիկայով առկա և առցանց դասախոսությունների կազմակերպում,
- հանդիպումներ գիտության,տեխնիկայի,մշակույթի հայտնի գործիչների հետ,
- սովորողների ստեղծագործական աշխատանքների տարբեր ձևերով հրատարակում և տարածում,
- դպրոցում և տարածաշրջանում առարկայական շաբաթների,տասնօրյակների, առարկայական ,,մարտերի,, ,տոն մրցույթների կազմակերպում և անցկացում,
- հայ և համաշխարհային հայտնի գիտնականների,մշակույթի գործիչների աշխատանքների արժեվորում, նրանց հոբելյանական տարելիցների նշանավորում,
- վերոնշյալ ուղղություններով միջազգային համագործակցության կազմակերպում՝ մասնավորապես աշկերտական գիտական ընկերությունների ու ակումբների միջև։
Նկատենք նաև, որ նման աշակերտական կառույցի բարձրագույն օրգանը կարող է լինել ընկերության անդամների համադրոցական ժողովը։ Ակումբը կամ ընկերությունը ունի իր մասնախմբերը՝ բնական գիտություններ, մաթեմատիկա, արհեստական բանականություն և տեխնոլոգիաներ, նախագծում և կոնստրուկտավորում, հայագիտություն, հասարակագիտություն, մշակույթ, լեզուներ և այլն։
Խելացի կազմակերպման դեպքում աշակերտական ակումբը ոչ միայն ստեղծագործ աշխատանքների կենտրոն կդառնա դպրոցում, այլև կհարստացնի դպրոցական առօրյան ու աշակերտական ինքնավարությունը։
Հ․Գ․ Դեռևս անցած դարի 80-ականներին Ավետարանոցի դպրոցում կազմակերպվեց նման աշակերտական ընկերություն՝ ֆիզիկայի, տեխնիկայի և կոնստրուկտավորման ուղղությամբ, որը հետաքրքիր ու ստեղծագործական աշխատանքներ կատարեց՝ ի մասնավորի կազմակերպելով Արցախի դպրոցական ընկերությունների 1-ին տոն մրցույթը։
Այդ մասին գրեց նաև միութենական մասնագիտական մամուլը։
