Ինչպես հայտնի է, օրերս Երևանում էր Հարավային Կովկասի և Վրաստանի ճգնաժամի հարցերով ԵՄ հատուկ ներկայացուցիչ Տոյվո Կլաարը: Պաշտոնական հաղորդագրությունից հայտնի է դառնում, որ նա հանդիպել էր Նիկոլ Փաշինյանի և ԱԽ քարտուղար Արմեն Գրիգորյանի հետ: Նշվում է, որ Փաշինյան-Կլաար հանդիպմանն անդրադարձ է կատարվել մի շարք առանցքային հարցերի։ Մասնավորապես՝ Հարավային Կովկասի տարածաշրջանում տեղի ունեցող գործընթացներին, Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ իրավիճակին, խաղաղության ու կայունության ապահովմանն ուղղված քայլերին: «Մտքեր են փոխանակվել Սոչիում ՌԴ նախագահի, Բրյուսելում Եվրոպական խորհրդի նախագահի միջնորդությամբ կայացած եռակողմ հանդիպումների արդյունքների ու ձեռք բերված պայմանավորվածությունների իրականացման վերաբերյալ: Կարևորվել է Ադրբեջանի վերահսկողության տակ անցած տարածքներում հայկական մշակութային ժառանգության պահպանության ուղղությամբ միջազգային հանրության հետևողական ուշադրությունը: Անդրադարձ է կատարվել նաև հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման գործընթացին»:

Այս հաղորդագրություններին զուգահեռ իր հերթին ՀՀ-ում ԵՄ պատվիրակությունը նույնպես հաղորդագրություն էր տարածել, ըստ որի՝ հանդիպումների կիզակետում են եղել մի շարք առանցքային հարցեր, մասնավորապես՝ հաշտեցման ջանքերը, հումանիտար, տնտեսական և սահմանային հիմնահարցերը, ինչպես նաև Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև ապագայում հնարավոր խաղաղության համաձայնագիրը, որոնք «բրյուսելյան ձևաչափի» շրջանակում քննարկվել էին Հայաստանի և Ադրբեջանի ղեկավարների ու Եվրոպական խորհրդի նախագահ Շառլ Միշելի միջև։  

Նախօրեին, արդեն, հայտնի դարձավ, որ Կլաարը մեկնել է Բաքու։ Ըստ ադրբեջանական ԶԼՄ-ների տարածած տեղեկատվության՝ Կլաար-Ալիև հանդիպմանը, ի թիվս այլ հարցերի, կողմերը քննարկել են Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության համաձայնագրի ստորագրման հարցը: Հավելենք, որ բրյուսելյան հարթակի շրջանակում Փաշինյան-Միշել-Ալիև վերջին հանդիպումը կայացել էր մայիսի 22-ին Բրյուսելում, իսկ ավելի վաղ՝ ապրիլի 6-ին:

Ըստ էության, Կլաարի գլխավոր նպատակն է փորձ անել պահպանել և «փրկել» բրյուսելյան գործընթացի դինամիկան մի մթնոլորտում, երբ ձևավորվել է լարվածություն ու աշխարհաքաղաքական մրցակցություն նաև Հարավային Կովկասում: Ընթացիկ զարգացումներից ու փոխադարձ հնչող հռետորաբանությունից նկատվում է, որ գործընթացը տուժում է, բացի դրանից առկա է նաև արտաքին՝ Ռուսաստան-Արևմուտք շատ մեծ ճնշում:

Հստակ կարող ենք արձանագրել, որ սովորաբար ԵՄ հատուկ ներկայացուցիչները նմանօրինակ այցերով փորձում են կազմակերպել բարձրաստիճան հանդիպումներ՝ համաձայնեցնելով կողմերի միջև դրանց օրակարգերը: Ըստ էության՝ Կլաարը ներկայումս ԵՄ-ի կողմից ՄԽ համանախագահի ավանդական դերակատարությունն է ստանձնել:

Այնուհանդերձ հատկանշական է մի առանցքային հանգամանք, որն արժանի է ուշադրության․ փաստացի ունենք մի իրավիճակ, երբ կողմերից յուրաքանչյուրը պաշտոնական հաղորդագրություններում իր օրակարգն է առաջ մղել: Հայկական կողմը, որպես իր համար կարևոր իրողություն, առաջ է տարել Սոչիի ու Բրյուսելի համաձայնությունները, իսկ Ադրբեջանը՝ այսպես կոչված «խաղաղության համաձայնագիրը», քանի որ ցանկանում է օր առաջ կնքել այդ համաձայնագիրը:

Չի բացառվում, որ առաջիկայում կկազմակերպվի նախկինում, կրկին բրյուսելյան հարթակի շրջանակում, ծրագրված ու չեղարկված հանդիպում, կամ միանգամից բարձրաստիճան հանդիպում (Փաշինյան-Ալիև): Չնայած՝ ընդհանուր առմամբ կողմերը ոչ մի էական համաձայնություն որևէ ուղղությամբ չունեն՝ այդ թվում սահմանազատման և ԼՂ հակամարտության հարցի հետ կապված:

Արմեն Հովասափյան