Արարատի մարզպետ Գարիկ Սարգսյանն իր հարցազրույցների մեկում ասել էր, որ կարիք կա Սևանա լճից ջրի նոր քանակ բաց թողնել:
Vesti.am-ը զրուցեց ջրաբան Քնարիկ Հովհաննիսյանի հետ՝ հասկանալու՝ արդյո՞ք Արարատի մարզի ջրային պաշարները բավական չեն մարզի կարիքնեը բավարարելու համար և որքանո՞վ են մարզի ջրային պաշարներն օպտիմալ օգտագործվում:
Պարզվում է, որ Արարատյան դաշտավայրի ջրային ռեսուրսներն օգտագործվում են անխնա և որևէ կառավարման ծրագիր չկա: Նրա խոսքով՝ Արարատյան դաշտավայրի ստորգետնյա ջրերի պաշարներն արդեն գերծախսվել են և հիմա, իհարկե, հնարավոր չէ դրանք վերականգնել:
«Իհարկե, Սևանը փրկություն է, միշտ Սևանը կա ու կա, բայց անթույլատրելի է, չի կարելի Սևանից ջուր բաց թողնել: Թող մի քիչ համբերեն, Վեդիի ջրամբարը կառուցվում է, հուսով եմ, որ 1 կամ 1.5 տարի հետո այն արդեն շահագործման կհանձնվի և Արարատյան դաշտավայրի հողերը կոռոգվեն»,-ասաց նա:
Քնարիկ Հովհաննիսյանը նկատեց, որ օրենքով նախատեսվածից շատ ջուր են բաց թողնում Սևանից, դրա համար էլ լճի մակարդակն իջնում է անընդհատ և հիմա բացասական բալանս ունենք:
«Շատ հարցեր կան. կան մարդիկ, որ հենց ափին կառուցել են իրենց դղյակները և չեն ուզում, որ դրանք ջրի տակ մնան: Սևանի ջրերն օգտագործվում են մի քանի նպատակով, անգամ ՀԷԿ-ի միջոցով անց են կացնում «ձախ», որոնք իրենց գրպանի գումարներն են: Հարցերի մեծ կծիկ է: Սևանն էլ խմեցինք, հետո՞ ինչ ենք անելու»,-իր մտահոգությունը հայտնեց նա:
Մեր հարցին՝ եթե Սևանից ջուր բաց թողնելն անթույլատրելի է, ապա Արարատի մարզի համար ի՞նչ այլընտրանքային միջոցներ կան, նա պատասխանեց, որ դա արդեն հայոց հարցն է դարձել:
«Արարատյան դաշտավայրի ջրերի պաշարը լրիվ բավարարում է իրենց: Եթե այդքան ձկնաբուծական ֆերմաներ չկառուցեին այդ շրջանում և ձկնաբուծական ֆերմաների հետադարձ ջրերը կարողանային մաքրել, հասցնեին այն մակարդակի, որ օգտագործեին ոռոգման համար, այդ դեպքում լիովին կբավարարեին մեր ջրերը: Բայց ձկնաբուծական ֆերմաների տերերը չեն ուզում ծախս անել, մաքրել, մտահոգված են մեծ շահույթ ունենալ, անգամ բողոքներ են գալիս, մարդիկ լոլիկից, ձմերուկից, սեխից ձկան համ են առնում»,-ասաց նա՝ հավելելով, որ խնդիրները շատ են և, բնականաբար, դրանք մեկ օրում չեն կարող լուծվել:
Ջրաբանի խոսքով՝ ջրամբարները ջուր չեն լցվում, որովհետև չեն վերանորոգում, դրանք մաղի նման են դարձել: Նա միաժամանակ նշեց, որ այս տարվա անձրևաջրերն էլ կարող էին հավաքել, բայց, քանի որ խոռոչները շատ են, դրանցով ջուրը գնում է, բայց թե ուր է գնում, հայտնի չէ:
«Հավանական է, որ գնում է մեր հարևան երկրներին՝ Վրաստանին, Թուրքիային, Իրանին, Ադրբեջանին: Մենք ունենք Կախանովի ջրանցք: Բացի նրանից, որ Արարատյան դաշտավայրն օգտվում է ստորգետնյա ջրերից, կա նաև ջրամբար, որը Ախուրյան գետի վրա է՝ Հայաստանի և Թուրքիայի սահմանում: Այն շատ մեծ ծավալ ունի՝ 550 մլն խմ: Դրա ուղիղ կեսը մենք պետք է օգտագործենք, շուրջ 270 խմ գալիս է այդ Կախանովի ջրանցքով, իսկ մենք ի վիճակի չենք այդ պաշարն օգտագործել, որովհետև գլխի չենք ընկնում, որ Մասիս գյուղի մոտ տեղադրված է պոմպակայան, որն ունի 4 պոմպ, բայց դրանցից մեկն է աշխատում: Դե աշխատեցրեք մնացածը: Այդ ջուրը նորից ուղարկում ենք Թուրքիա, Իրան, ինչո՞ւ»,-ասաց մեր զրուցակիցը՝ հավելելով, որ չկա ջրային ռեսուրսների խելամիտ կառավարում:
Նա նշեց, որ մենք բավականին պաշար ունենք, հատկապես, որ հիմա ոռոգման ենթակա հողատարածքները գրեթե կիսով կրճատվել են, քան խորհրդային տարիներին էին:
Ջրաբանի դիտարկմամբ՝ հարկավոր է առաջին հերթին լուծել ջրային ռեսուրսների կառավարման խնդիրն ու Սևանը հանգիստ թողնել:
«Թող բարի լինեն Կախանովի ջրանցքի ջուրն օգտագործել լրիվ: Երբ դա թափվում է Արաքս գետը, որոշ հատվածներ ճահճակալում են, բայց, որոշ տեղեր, որտեղ ջուրը չի հասնում, հասնում ենք անապատացման, որտեղ անգամ խոտ չի աճում: Մենք Սևանին պարտք ենք, որովհետև մութ ու ցուրտ տարիներին մեզ Սևանը փրկեց»,-ասաց Քնարիկ Հովհաննիսյանը:
Զրուցեցինք նաև բնապահպան Հակոբ Սանասարյանի հետ: Նրա խոսքով էլ՝ այդ հարցը ողբերգություն է: Նա նշեց, որ Սևանա լճի մակարդակը չեն ուզում բարձրացնել. այն պետք է հասցնեն մինչև 1903.5 մ-ի, սակայն, նա նշեց, որ Կառավարությունն արդեն 20 տարուց ավելի է ժողովրդին խաբում է, թե անպայման լճի մակարդակը կբարձրացնեն, բայց անում են հակառակը:
Նա ևս նշեց, որ որոշ մարդիկ լճի ափին ունեն կառույցներ և հիմա դրանց մի մասն արդեն ջրի մեջ է:
«Բացի այդ, չեն ուզում ասել, որ ժողովո՛ւրդ, մենք այդ գումարը չունենք, որ ջրի մակարդակը բարձրացնենք»,-ասաց բնապահպանը՝ հավելելով, որ անգամ Արարատյան դաշտավայրի յուրաքանչյուր հա-ի համար անհարժեշտ ջրի նորման կրկնակի բարձրացրել են, որպեսզի ավելի շատ ջուր բաց թողնեն Սևանից:
Ըստ բնապահպանի՝ Սևանա լճից ջուր վերցնելը նաև նշանակում է, որ էլեկտրաէներգիա են արտադրում:
«Բացի այն, որ մեր Կառավարությունն ունի այդպիսի մանր շահեր, մյուս կողմից Համաշխարհային բանկը կարծում է, որ Սևանա լճի մակարակի բարձրացումը Հայասատնի տնտեսության համար վնասակար է: ՀՀ կառավորությունը միշտ էլ կառավարվել է դրսից, ես չգիտեմ հիմա նոր կառավարությունն ինչպիսին կլինի: Այսօր դեռ պարզ չէ՝ փոխվելո՞ւ է Կառավարության վարած քաղաքականությունը Սևանա լճի, հանքարդյունաբերության, անտառային համակաարգի վերաբերյալ, թե՞ պահպանվելու է այն քաղաքականությունը, որ կար Ռոբերտ Քոչարյանի և Սերժ Սարգսյանի ժամանակ»:
Նա ևս փաստեց, որ Արարատի մարզում ջրային ռեսուրսներն օպտիմալ չեն օգտագործվում: Հակոբ Սանասարյանը նշեց, որ ձկնարտադրությունն այն մակարդակի են հասցրել, որ կորցրել ենք ընդերքի ջրի պաշարների զգալի մասը և մեծ կորուստներ ունենք, ոռոգման համակարգը նույնպես մեծ կորուստներ է տալիս. ջրի շուրջ 80-85 տոկոսը կորուստ են տալիս:
Մեր զրուցակիցը նշեց, որ ժամանակին Արարատյան դաշտի ջրային ռեսուրսները լիովին բավարար էին, երբ աշխատում էին պոմպակայանները, բայց այսօր ջրային պաշարները ոչնչացվել են:
Մերի Բալասանյան
Vesti.am
