«Եթե ինչ-որ հրաշքով Հին Հունաստանի «դեմքերը» հայտնվեին այսօրվա Հայաստանում, ապա, անկասկած, նախ կարձանագրեին, որ իրենց զավակ ժողովրդավարությունը մեր երկրում գոյություն չունի:

Ավելին, նրանց աչքից չէր վրիպի նաև այն հանգամանքը, որ մեր օրերի Հայաստանն ավելի շուտ նման է տիրանիայի:

Սակայն այսքանով նրանք չէին սահմանափակվի: Վերլուծելով մեր երկրի ներկայիս քաղաքական-հասարակական կյանքը՝ նրանք ևս երկու հույժ կարևոր ախտորոշում կանեին, որոնցից մեկի մասին հիմա կխոսեմ:

Այսօրվա Հայաստանում չկա քաղաքականություն: Այս դառը ճշմարտությունը չէր վրիպի իմաստունների աչքից: Քաղաքականության փոխարեն՝ մենք ականատես ենք լինում բռնությանը՝ վերբալից մինչև ֆիզիկական: Եթե ֆիզիկականի իմաստով ամեն ինչ պարզ է, ապա վերբալ բռնության մասին հարկ է մի քիչ մանրամասնել:

2018-ից հետո քաղաքական դիսկուրսը գնալով փոխարինվում է գոռգոռոցներով, իսկ դրանք ոչ թե քննարկումների, այլ բռնության նշան են: Իշխանություն-ընդդիմություն հարաբերություններն իշխող ռեժիմի նախաձեռնությամբ լցվեցին աղմուկով՝ բովանդակության փոխարեն, և այս խաղն անհավասար է, քանզի, երբ նույնիսկ իրենց կողմից պարտադրված այս «մարզաձևում» իշխանությունը պատասխան հարվածներ է ստանում, նրա արձագանքն անազնիվ է. լեզվակռիվը վերածվում է իրական ֆիզիկական բռնության ընդդիմության նկատմամբ:

Պատկերավոր ասած՝ ռեժիմը քաղաքական պայքարը նախ վերածում է MMA-ի, իսկ հետո, երբ դիմացինը դիմադրում է այդ նոր կանոններով, փորձելով պաշտպանվել հենց MMA-ի մեթոդներով, նրան «security»-ի ուժերով հեռացնում են ռինգից:

Մեր երկրի քաղաքական կյանքն անտագոնիստական է, իսկ անտագոնիզմը բերում է բախումների, բախումները՝ բռնության, բռնությունը՝ քաղաքականության վախճանի: Սա է ժամանակակից ավտորիտարիզմի մատրիցան. արտաքուստ՝ պլյուրալիստական, արդյունքում՝ ռեպրեսիվ:

Եվ սա հակաքաղաքական է, որովհետև քաղաքականությունն ի բնե, ի ծնե տարբերությունների մասին է: Զբաղվել քաղաքականությամբ՝ նշանակում է գործ ունենալ տարակարծությունների հետ:

Ներկայիս անտագոնիստական մոդելը Փաշինյանի գիտակցված ընտրությունն է այն հույսով, որ իշխանությունները բռնության դեպքում ունեն աներկբա առավելություն՝ բռնության պետական մենաշնորհ:

Սակայն սա թերի հաշվարկ է, քանզի անխուսափելի է այն պահը (պատմության մեջ բազում դեպքերով ապացուցված,- Ա. Ա.), որ իշխանության կողմից բռնության մենաշնորհի երկարատև և ոչ լեգիտիմ չարաշահման դեպքում այդ սահմանադրական մենաշնորհը դադարում է զսպող գործոն լինել սահմանադրի՝ ժողովրդի համար, ինչը կործանարար է դառնում ամբողջ պետության համար:

Անշուշտ, անտագոնիզմն ունի այլընտրանք, որը հույները կոչում էին ագոնիզմ, երբ քաղաքական հակամարտությունը սահմանափակվում է միայն կոնտենտով, գաղափարներով և մրցակցային արժեքներով: Բայց քանի որ այս խաղում սպիտակներով խաղում է իշխող ռեժիմը, հենց նա է ընտրել անտագոնիզմը որպես մոդել և նպատակադրված կերպով փոխարինում է իրական քաղաքականությունը, որը ենթադրում է ազնիվ մրցակցություն, բռնությամբ, որտեղ իր ձեռքերում է մենաշնորհի սահմանադրական և փաստացի լծակը:

Հին հույների կողմից ներկայիս Հայաստանին տրվող մեկ այլ ախտորոշման մասին կխոսենք հաջորդ հրապարակման մեջ»:

(Շարունակելի…)

ԱՐՄԵՆ ԱՇՈՏՅԱՆ

ՀՀԿ փոխնախագահ

«Վարդաշեն» ՔԿՀ

11.07.2026թ.