Գաղտնիք չէ, որ բոյկոտը,
ընդհանրապես քաղաքական բոյկոտը, քաղաքականության մեջ լայն գործարկվող ձևերից մեկն է։
Դրանով կարող են զբաղվել ընդդիմադիր քաղաքական ուժերը, իշխանությունը նույնպես կարող
է բոյկոտել որևէ իրադարձություն, անգամ պետությունները՝ միջազգային հարաբերություններում,
երբեմն բոյկոտում են համաշխարհային այս կամ
այն կառույցի աշխատանքը կամ որևէ միջոցառում։ Այն, գրեթե բոլոր դեպքերում, համարվում է դիրքորոշման արտահայտման ծայրահեղ, որպես կանոն՝ ապակառուցողական միջոց
(մեկնաբանության հարց է)։ Մենք, սակայն, հիմա ապրում ենք իրականությունում, որում բոյկոտը
ոչ թե ծայրահեղ միջոց է, բացառություն, այլ ամենօրյա կյանք, օրինաչափություն, որը դրսևորվում
է ամենատարբեր ձևերով ու ամենատարբեր հարթություններում։
Մասնավորապես, տեսնում
ենք, թե ինչպես է ընդդիմությունը գրեթե ամեն քառօրյայի ընթացքում բոյկոտում խորհրդարանի
աշխատանքները, իշխանությունը բոյկոտում է ընդդիմության կազմակերպած լսումներն ու նախաձեռնությունները,
պետությունը բոյկոտում է այն ռազմաքաղաքական կառույցի առաջարկած օգնությունը, որին
պաշտոնապես մաս է կազմում և այլն։
Իսկ ավելի հաճախ բոյկոտվող
այս քաղաքական իրականության անբաժանելի մաս է կազմում հասարակության չհայտարարված,
բայց համատարած բոյկոտը պետական ու հանրային կյանքին, քաղաքականությանն ընդհանրապես։
Հենց այդ բոյկոտի արտահայտությունն է մեր չափից ավելի անհատականացված կյանքը, որում
մարդկանց մեծամասնությունն առաջնորդվում է «շառից-փորձանքից հեռու» սկզբունքով՝ ներպարփակվելով
սեփական ընտանիքում, լավագույն դեպքում՝ փոքր խմբային միջավայրերում՝ ակամայից բոյկոտելով
այն ամենը, ինչը կապված է պետության հետ։ Արդյունքում՝ մենք ապրում ենք փոխադարձաբար
բոյկոտվող ու իրարամերժ մի քանի իրականություններում՝ միմյանց բոյկոտող ընդդիմությամբ
ու իշխանությամբ, երկուսին էլ բոյկոտող հասարակությամբ, որն իր հերթին՝ բոյկոտվում
է քաղաքականությամբ զբաղվողների կողմից։
Պատահական
չէ, որ ներքին կյանքում արտահայտվող այս տոտալ բոյկոտը տրանսֆորմացվում է նաև արտաքին
հարաբերություններում։ Չնայած արտաքին մակերեսային ներգրավվածությանը, Հայաստանը բովանդակային
առումով այլևս համաշխարհային քաղաքականության սուբյեկտ չէ և չհայտարարված միջազգային
բոյկոտի արդյունքում վերածվել է օբյեկտի, որի շուրջ ակտիվ աշխարհաքաղաքական առևտուր
է ընթանում։
Ամփոփելով կարող ենք ընդգծել,
որ փոխադարձաբար և պերմանենտ բոյկոտվող իրականություններով ապրող պետությունը զուրկ
է ոչ միայն զարգացման հեռանկարից, այլև լրջորեն վտանգում է անգամ ընթացիկ գոյությունը։
Հասարակությունը, դրա մաս կազմող իշխանական ու ընդդիմադիր քաղաքական միավորները, պետությունը,
հանրային ամենատարբեր շերտերը, իրենց բազմազանությամբ հանդերձ՝ պետք է համաձայնություն
ունենան պետության կյանքի գոնե մի քանի առանցքային հարցերի շուրջ։ Հայաստանում դա գործնականում
բացակայում է և համաձայնությունը կայացել է միայն փոխադարձաբար իրար բոյկոտելու՝ լայն
իմաստով, կյանքից արձակուրդ վերցնելու հարցի շուրջ։ Խնդիրն այն է, սակայն, որ այդ
«արձակուրդից վերադառնալուց» հետո պետություն այլևս կարող է չլինել։
Արմեն Հովասափյան
