Foto

Արհեստական ինտրիգներ՝ Բաքվից

Ադրբեջանը մշտապես սադրել և ներկայումս էլ սադրում է սահմանային լարվածության հարցերում։ Ավելին, վերջին օրերին Բաքուն Երևանի դեմ մեծ թափով գործի է դրել տեղեկատվական դիվերսիայի ավանդական գործիքները՝ ամենօրյա ռեժիմով հայկական կողմին մեղադրելով հրադադարի իբրև թե խախտումների մեջ։ Անընդհատ ապատեղեկատվություն է տարածվում այն դեպքում, երբ ՀՀ սահմանամերձ գյուղերն ու դիրքերն են գտնվում թշնամու մշտական կրակոցների թիրախում:

Տեղի ունեցողին զուգահեռ փոխվել են նաև Ադրբեջանի իշխանությունների քաղաքական հայտարարությունները, որոնք դարձել են ավելի ռազմատենչ ու թիրախային, քան շաբաթներ առաջ էին: Ուշադրություն է գրավում նաև այն հանգամանքը, որ լուրջ տարաձայնություններ են առաջանում Արցախում ռուսական խաղաղապահ առաքելության և Ադրբեջանի ԱԳՆ-ի միջև տարբեր դրվագներով. Ավելին, ադրբեջանական կողմին նախ անհանգստացնում են խաղաղապահ կոնտինգենտի հայտարարություններում հայկական տեղանունների օգտագործումը, ինչպես նաև հաղորդումները՝ հրադադարի խախտումների մասին:

Նմանօրինակ մի դրվագ տեղի ունեցավ բառացիորեն օրերս, երբ Ադրբեջանի ԱԳՆ-ն հերքեց ՌԴ ՊՆ հաղորդագրությունն այն մասին, որ Շուշիում հրադադարի ռեժիմը խախտվել է, և այդ մեղադրանքը համարել է «միանգամայն անհիմն»։ Դրանցի բացի՝ Ադրբեջանի ԱԳՆ-ն ափսոսանք է հայտնել հայկական տեղանուններ չօգտագործելու զգուշացման վերաբերյալ ռուսական կողմի «քամահրական» վերաբերմունքի կապակցությամբ: Միաժամանակ, գուցե զուտ զուգադիպություն, հայտնի դարձավ, որ դեկտեմբերի 7-ին Բրյուսելում Շառլ Միշելի միջնորդությամբ Փաշինյան-Ալիև հանդիպումը չեղարկվում է:

Ըստ էության՝ խաղաղապահ կոնտինգենտ-ադրբեջանական կողմ տարաձայնությունները պատահական չեն, ակնհայտ է, որ ռուսական կողմը տրամադրված է զսպել Ադրբեջանի ամբիցիաները: Դա են ցույց տալիս նաև այն կոնտակտները, որոնք տեղի են ունենում Ադրբեջանի ու Ռուսաստանի միջև (տեղեկություններ կան, որ նախօրեին տեղի ուենցած Լավրով-Բայրամով հանդիպման ժամանակ առանձին անդրադարձ է եղել հենց այս դրվագին): Փաստ է այն, որ Ադրբեջանն անընդհատ գործի է դնում նույն մեխանիզմը, երբ ինչ-որ հարցում փոքր-ինչ տարաձայնություն է առաջանում ՀՀ հետ՝ ապատեղեկատվություն ռազմական գործողությունների մասին, ապա հարձակում կամ կրակահերթեր, որպեսզի բանակցային գործընթացն իր համար հարմար պայմաններով ընթանա:

Ընդգծենք, որ այս ընթացքում դիվանագիտական ակտիվ շարժերը ևս Հայաստան-Ադրբեջան գործընթացի շուրջ չեն դադարում, Բաքուն ընդունում է պատվիրակներ ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահ երկրներից, ինչպես նաև ԵՄ-ից։ Ըստ էության՝ բոլոր արևմտյան պաշտոնյաների ուղերձը մեկն է՝ կողմերը պետք է շարունակեն բանակցությունները, այդ թվում՝ ուղիղ հարթակ ձևավորելով, քաղաքական կամք դրսևորելով և թուլացնելով լարվածությունը: Արարատ Միրզոյանն իր վերջին հարցազրույցներից մեկում նշել է, որ չնայած տարբեր ուղղություններով ընթացող բանակցություններին՝ Ադրբեջանի կողմից չեն դադարում առավելապաշտական և ռազմատենչ հայտարարությունները, հայկական կողմին ուղղված անհիմն մեղադրանքները և ուժի գործադրման սպառնալիքները։ «Ադրբեջանական զինված ուժերը շարունակում են գտնվել ՀՀ ինքնիշխան տարածքում, պարբերաբար Ադրբեջանի կողմից տեղի են ունենում ռազմական սադրիչ գործողություններ։ Այս փաստերի համադրումը ցույց է տալիս, որ իրավիճակը շարունում է չափազանց լարված մնալ, և մեր միջազգային բոլոր գործընկերները պիտի հավելյալ ջանքեր գործադրեն՝ զսպելու Ադրբեջանի նկրտումները և պահպանելու Հարավային Կովկասում առկա փխրուն խաղաղությունը»,- ընդգծել է Միրզոյանը:

Ըստ էության ակնհայտ է, որ, չնայած ժամանակն անցնում է, Ադրբեջանում էյֆորիկ տրամադրությունները չեն դադարում, որոնք միանշանակ երկրի ղեկավարությանը մղում են անհեռատես ու չգնահատված քայլերի: Այստեղ էական նշանակություն ու դերակատարություն ունի նաև դիվանագիտական ճակատում մեծ արդյունքների բացակայությունը, քանի որ Բաքվում կարծում էին, որ, հատկապես Ուկրաինայում տեղի ունեցող ծանր իրադարձությունների ֆոնին, Հարավային Կովկասը լիովին անտեսվելու և մղվելու է հետին պլան: Իրականում, սակայն, դեպքերի զարգացումները ցույց են տալիս, որ մեր տարածաշրջանում ևս աշխարհաքաղաքական մրցակցությունը միանշանակ ուժեղացել է, և այստեղ այլևս ցանկացած քայլ կարևոր է և՛ Արևմուտքի, և՛ Ռուսաստանի համար, քանի որ սա տարածաշրջանում ազդեցության մեծացման պայքար է, ու Արևմուտքը, մասնավորապես, ինչը անակնկալ էր, ԱՄՆ-ը, մեծ ու բարձր մակարդակի ջանքեր են ներդնում այդ նպատակին հասնելու համար:

Ներկայումս հարավկովկասյանում խաղադրույքները չափազանց բարձրացել են: Սա, բնականաբար, դուր չի գալիս Ադրբեջանին, որը երևի թե չի կարողանում դրա պատճառով ստանալ այն մաքսիմումը, որը նպատակադրվել էր ստանալ: Հավանաբար հենց դրանով է պայմանավորված, որ սովորության համաձայն, ուժի գործոնն է ակտիվացնում՝ սկզբում՝ տեղեկատվական դաշտում, հետո, նաև իրականում: Ի դեպ՝ կարևոր է փաստել, որ Ադրբեջանը նաև փորձում է օգտագործել դիվանագիտական այն խնդիրները, որոնք կարող են առաջանալ Հայաստանի մոտ, այդ թվում, օրինակ, ՀԱՊԿ-ում (հնարավոր տարբեր ձևաչափերով նաև ՌԴ տիրույթում հարցերի շրջանակներ քննարկելիս):

Իրավիճակը շատ է տարբերվում նախկինից, քանի որ արտաքին ուշադրությունը ողջ տարածաշրջանի նկատմամբ աննախադեպ է: Ցանկացած մանրուք կարևոր է, թե որ միջնորդն է կարողանում տարածաշրջանում խաղաղություն ապահովել, այսինքն՝ կողմերի մոտ ունի այնքան հեղինակություն, որպեսզի իրականացնի այդ գործառույթը:

Արմեն Հովասափյան