Սերբ դատախազը, որը հետաքննում էր ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի ընտանիքին Բելգրադում հյուրանոցի և երկնաքերի կառուցման համար հողամաս փոխանցելու ենթադրյալ անօրինական սխեման, կարող էր դառնալ լրտեսական ծրագրային ապահովման կիրառմամբ հարձակման թիրախ։ Դրա մասին վկայում է Citizen Lab թվային քրեագիտական լաբորատորիայի մասնագետների վերլուծությունը, գրում է The Guardian-ը։
Դատախազ Ռադե Բայիչը հայտարարել է, որ ենթադրյալ հարձակումը կապում է հետաքննությանը իր մասնակցության հետ։ «Իմ կարծիքով, այդ լրտեսական ծրագրային ապահովման կիրառմամբ անօրինական հարձակման միակ պատճառը իմ մասնակցությունն էր այս գործին»,- ասել է նա։
Օգոստոսին Բայիչը Apple-ից ծանուցում է ստացել, որ իր iPhone-ը ենթարկվել է թիրախային հարձակման՝ կոմերցիոն լրտեսական ծրագրային ապահովման կիրառմամբ։ Citizen Lab-ի հետազոտողները, որոնք ուսումնասիրել են դատախազի հեռախոսը, դա անվանել են համոզիչ նշան այն բանի, որ սարքը կարող էր դառնալ Pegasus-ի նման ծրագրերի թիրախ։ Միաժամանակ մասնագետներին առայժմ չի հաջողվել պարզել, թե կոնկրետ ով էր կանգնած հարձակման հետևում։
Pegasus-ը մշակել է իսրայելական NSO Group ընկերությունը և թույլ է տալիս մուտք գործել սարքի բովանդակությանը։ Նախկինում այս ծրագիրն օգտագործվել է լրագրողների, իրավապաշտպանների, քաղաքական գործիչների և ակտիվիստների նկատմամբ հսկողություն իրականացնելու համար։ Ավելի վաղ Citizen Lab-ը և սերբական SHARE Foundation իրավապաշտպան կազմակերպությունը բացահայտել էին լրտեսական ծրագրային ապահովման կիրառման դեպքեր Սերբիայում հակակառավարական բողոքի ակցիաների մասնակիցների դեմ։
Հետաքննությունը վերաբերում է Trump Tower Belgrade նախագծին՝ մոտ 500 միլիոն դոլար արժողությամբ հյուրանոցա-բնակելի համալիրին, որը նախատեսվում էր կառուցել Բելգրադում Գլխավոր շտաբի շենքի տեղում։ Այդ կառույցը, որը կապված է ժամանակակից Սերբիայի բարդ պատմության հետ, ուներ պահպանվող հուշարձանի կարգավիճակ։ The Guardian-ի ավելի վաղ ըստ հրապարակված հետաքննության՝ Սերբիայի նախագահ Ալեքսանդր Վուչիչը անձամբ կարգադրել էր զրկել շենքը իրավական պաշտպանությունից՝ նախագիծը տեղավորելու համար հարթակը ազատելու նպատակով։
Անցյալ տարի դատախազությունը մեղադրանքներ է առաջադրել Վուչիչի վարչակազմի բարձրաստիճան ներկայացուցիչներին՝ նրանց մեղադրելով պաշտոնեական լիազորությունները չարաշահելու մեջ՝ օբյեկտից պահպանության կարգավիճակը ապօրինի հանելու նպատակով։ Մեղավոր ճանաչվելու դեպքում նրանց սպառնում են երկարամյա ազատազրկման ժամկետներ։ Մեղադրանքների հրապարակումից հետո Թրամփի փեսա Ջարեդ Քուշները, որը ղեկավարում էր նախագիծը, հրաժարվել է շինարարության ծրագրերից։
Բայիչը, որը մտնում էր կազմակերպված հանցավորության դեմ պայքարի դատախազության մասնագիտացված ստորաբաժանման կազմի մեջ, պնդում է, որ իրեն առանց բացատրության հեռացրել են հետաքննությունից՝ մեղադրական եզրակացության հրապարակումից քիչ առաջ։ Ավելի ուշ նա ելույթ է ունեցել հակակառավարական ցույցերից մեկում, որոնք պայմանավորված էին կոռուպցիայից դժգոհությամբ, և հայտարարել է. «Օրենքը պետք է բոլորի համար նույնը լինի»։
Վուչիչը կտրուկ քննադատում էր դատախազներին և խոստանում պատասխան միջոցներ։ The Guardian-ի հրապարակումներից հետո՝ նախագծին առնչվող պատմության մեջ իր դերի մասին, նա հաստատել է, որ անցկացրել է նախկինում չբացահայտված հանդիպում, սակայն մերժել է ոչ իրավաչափ գործողությունների վերաբերյալ մեղադրանքները։ «Ես պայքարել եմ իմ ժողովրդի համար և շարունակելու եմ դա անել»,- հայտարարել է սերբ առաջնորդը։
Թրամփի ընտանիքի և Քուշների ներկայացուցիչները հերքում են, որ մասնակցել են որևէ կոռուպցիոն պայմանավորվածության՝ «ծառայություն ծառայության դիմաց» սկզբունքով, և հայտարարում են, որ չեն ազդել սերբական իշխանությունների որոշման վրա՝ Գլխավոր շտաբի շենքը պահպանության կարգավիճակից զրկելու հարցում։
Վուչիչը, որը շուրջ 12 տարի ղեկավարել էր Սերբիան, սեպտեմբերի վերջին լքել է նախագահի պաշտոնը և արտահերթ ընտրություններ նշանակել հոկտեմբերի 25-ին։ The Guardian-ի տվյալներով՝ նա հույս ունի պահպանել իշխանությունը՝ անցնելով վարչապետի պաշտոնին։ Դատախազությունը, իր հերթին, չի բացառում Գլխավոր շտաբի շենքի գործով նոր մեղադրանքների առաջադրումը։
