Եթե ասեմ, որ Տեղ գյուղի մոտ երեկ տեղի ունեցած իրադարձությունների վերաբերյալ Եվրամիության կողմից սպասում էի Ադրբեջանի սադրիչ գործողությունների դատապարտում, այդ երկրի կամ նրա ղեկավարների նկատմամբ պատժամիջոցների սպառնալիք՝ սխալ կլինի: ժամանակը ցույց է տվել, որ «խորը մտահոգություններից» և կողմերին զսպվածության կոչերից այն կողմ չեն անցնում: Եվ ոչ միայն ԵՄ-ում: Սակայն ԵՄ արտաքին գործերի և անվտանգության քաղաքականության հարցերով խոսնակ Նաբիլա Մասրալիի հայտարարությունը նույնիսկ իմ երևակայության համար անսպասելի էր՝ իր շեշտադրումներով: Հայտարության մեջ առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում հենց ԵՄ հարթակում հայ-ադրբեջանական բանակցություններին: Կողմերին կոչ անելով հարգել նախկին պարտավորությունները՝ ԵՄ պաշտոնյան ուղղակի թելադրում է 2022 թվականի հոկտեմբերին Պրահայում ձեռք բերվածները, որով Նիկոլ Փաշինյանը համաձայնվել է 1991 թվականի Ալմաթիի հռչակագրով իբր ճանաչված ՀՀ սահմանին, և որն Ալիևի վարչակազմն ընկալում է ոչ թե Հայաստանի հետ սահմանազատման, այլ Արցախի կլանման և արցախցիների նկատմամբ ֆիզիկական հաշվեհարդարի հնարավորություն:
Սակայն մի նուրբ միտում էլ կա Նաբիլա Մասրալիի հայտարարության մեջ. ԵՄ-ն առաջարկում է իր միջնորդությունը հայ-ադրբեջանական սահմանազատման գործընթացին՝ որպես փաստարկ և բավարար պայման բերելով Հայաստանում ԵՄ առաքելության ներկայությունը: Թե ի՞նչ դերակատարություն է ունեցել կամ ի՞նչ արդյունքներ է արձանագրել ԵՄ առաջին դիտորդական առաքելությունը, ոչ ոքի հայտնի չէ, մինչ այսօր դրա վերաբերյալ որևէ հրապարակային զեկույց չկա: Այսօր գործող դիտորդական առաքելությունն էլ օրեր առաջ հայտարարեց, թե իրենց առաքելությունը կհամարվի հաջողված, եթե մինչև ամառ նոր պատերազմ չսկսվի: Ես չեմ կարող ասել՝ երեկվա ռազմական բախումը եվրոպական չափանիշներով պատերազմ համարվո՞ւմ է, թե՞ ոչ: Ինչպես ցույց է տալիս ուկրաինական փորձը, եվրոպացիների համար պատերազմն այն է, երբ իրենց հնացած տեխնիկան թանկով վաճառում են կողմերից մեկին և այդ պատրվակով հսկայական ֆինանսական միջոցներ են հատկացնում ռազմական նոր պատվերների, դրա հաշվին իրենց որոշ իշխանամերձ շրջանակների հավելյալ հարստացման համար:
Սակայն մի եզրակացություն
այդ հայտարարությունից կարելի է հստակ անել. Եվրամիությունն արդեն համարում է, որ բացի
իր բանակցային հարթակից այլ հարթակ գոյություն չունի, իսկ նախկինում եղածները, օրինակ՝ 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի եռակողմ հայտարարությունը, կարելի
է անտեսել: Ինչո՞ւ, որովհետև Նիկոլ Փաշինյանի թեթև ձեռքով ռուսական հարթակը մղվել է
երկրորդական պլան, Ադրբեջանում 2020 թվականից հայտնվել է ՆԱՏՕ-ական Թուրքիան իր ռազմական
խորհրդականներով ու սպառազինությամբ, իսկ Հայաստանում, ՀԱՊԿ դիտորդների փոխարեն եվրոպական դիտորդներն են, որոնք իրենց հեռադիտակներով պետք է Ադրբեջանին համոզեն, որ Ռուսաստանն իր համար
այստեղ վտանգ չի ներկայացնում: Այսինքն, ԵՄ-ն այսօրվանից մեր տարածաշրջանը փորձում է ներկայացնել
որպես իր դե յուրե ազդեցության գոտի:
