Եվրոպական և ամերիկյան «հյուրախաղերն» ավարտելուց հետո, ՀՀ իշխանություններն այս անգամ որոշել են ռուսական հովանու ներքո անցկացնել Ադրբեջանի հետ ընթացող բանակցությունների ներթական ռաունդը։ Այսօր Աստանայում նախատեսված է անցկացնել Հայաստանի, Ռուսաստանի ու Ադրբեջանի ԱԳ նախարարների հանդիպումը: Մամուլում տեղեկություններ էին շրջանառվում, որ Արարատ Միրզոյանը և Ջեյհուն Բայրամովը Ղազախստանում կոնկրետ փաստաթղթի շուրջ են բանակցելու, որը հետագայում հիմք է հանդիսանալու երկու կողմերի միջև, այսպես կոչված, «խաղաղության պայմանագրի» վավերացման գործընթացի համար։

Ըստ ամենայնի՝ ՌԴ քաղաքական ղեկավարությունը և դիվանագիտական գերատեսչությունը կարծես որոշել են կոտրել ուկրաինական պատերազմի մեկնարկից ի վեր ՌԴ դիվանագիտական պասիվությունը Հարավային Կովկասում և կազմակերպել հանդիպում Հայաստանի ու Ադրբեջանի ԱԳ նախարարների հետ: Սակայն, ինչպես հայտնի է, կողմերը ԵՄ առաջարկած խաղաղության համաձայնագրի փաթեթով են շարժվում դեպի համաձայնագրի ստորագրումը: Նույնիսկ հայտնի է, որ ղեկավարների մակարդակով հաջորդ հանդիպումը նախատեսվում է անցկացնել Բրյուսելում հաջորդ ամիս, ինչպես նաև շրջանառվում են համաձայնագրի ստորագրման որոշակի ժամկետներ: Այս իրավիճակում բարդ է հասկանալ, թե ինչ մոտավոր նպատակներ է հետապնդում և ինչ դիվանագիտական տեսլական ունի ՌԴ-ն:

Այստեղ տեղին է ընդգծել, որ Բրյուսելի միջնորդական ջանքերը, թեև ակնառու կերպով չեն խոչընդոտվում Մոսկվայի կողմից, սակայն նաև չեն ողջունվում: Ռուսական մերձկրեմլյան խողովակներն օրերս տեղեկատվական «արտահոսքի» միջոցով ներկայացրել էին, թե ինչ հայեցակարգեր են առաջ քաշում Մոսկվան ու ԵՄ-ն հայ-ադրբեջանական կարգավորման գործում: Ի դեպ, հայտնի դարձավ նաև, որ ըստ Ջեյհուն Բայրամովի՝ Բաքուն Երևանին ներկայացրել է խաղաղության պայմանագրի ընդլայնված տարրերը և այժմ պատասխան է սպասում Հայաստանից։

Ըստ էության՝ մեծ հաշվով Աստանայում առաջընթաց կողմերի միջև ակնկալելն անիմաստ է, քանի որ ՌԴ-ն փորձելու է իր խնդիրները լուծել և դուրս չմնալ բանակցային գործընթացից: Ամենայն հավանականությամբ՝ իրադարձությունների զարգացման երկու սցենար կարող է լինել: Առաջին՝ Մոսկվան կարող է կոշտ դիրքորոշում հայտնել՝ փորձելով խափանել Բրյուսելի միջնորդությամբ գործընթացը, ուղղորդելով դեպի մոսկովյան հարթակ: Նման սցենարը, հետհայացք գցելով նախորդ իրադարձությունների վրա, նշանակում է արևմտյան ջանքերի և բոլոր հանդիպումների, պայմանավորվածությունների չեզոքացում: Մյուս տարբերակն այն է, որ Մոսկվան հերթական անգամ հանդիպում կիրականացնի, սակայն այն, ըստ էության, կլինի ավելորդ:

Ընդհանուր այս ֆոնին կարևոր է ամրագել այն, որ անկախ ստեղծված իրավիճակից՝ ՌԴ-ն Հարավային Կովկասում տիրապետում է լծակների, ու Աստանայի հանդիպումը երևի թե կարևոր կլինի այն իմաստով, որ Մոսկվան պատասխան կստանա իր առաջարկներին: Անկասկած, իսկապես որոշ իմաստով սա կարելի է համարել ուշացած նախաձեռնություն, որը նաև օբյեկտիվ աշխարհաքաղաքական պատճառներ ունի:

Կարևոր է փաստել մի կարևոր հանգամանք․ այս հակամարտությունը և կողմերի միջև խնդիրները սովորաբար պահանջում են բարձրաստիճան ներգրավվածություն և հարմար աշխարհաքաղաքական իրավիճակ: Արևմուտքը պահը որսացել է այս իմաստով և բավականին առաջընթաց է գրանցել բանակցություններում: Մոսկվան խնդիր ունի, քանի որ այս պահին որոշակի թայմ-աութի մեջ է։

Արմեն Հովասափյան