Համաժողովի քննարկումների առանցքում «Շահնամեի» դերակատարումն էր պարսկերենի պահպանման, իրանական ինքնության հաստատման և «մշակութային Իրանի» պատմական շարունակականության համատեքստում, ինչպես նաև հերոսապատման, դիմադրության և ռացիոնալիզմի հայեցակարգերի վերլուծությունը Ֆիրդուսիի մտակառուցվածքում։
Գիտաժողովի մեկնարկին ներկաները մեկ րոպե լռությամբ հարգեցին Հաքիմ Ֆիրդուսիի հիշատակը և Իրանի քաղաքակրթական ժառանգությունը՝ վերահաստատելով «Շահնամեի» կարգավիճակը՝ որպես իրանական աշխարհի մշակութային ինքնության առանցքային հիմնասյուն։ Պրոֆեսոր Գուրգեն Մելիքյանն իր զեկույցում էպոսը բնութագրեց որպես «համաշխարհային ֆենոմեն» և «իրանցի ազգի անկոտրում ոգու արտացոլում»՝ շեշտելով, որ Ֆիրդուսիի հանճարը փրկեց իրանցի ժողովրդին մշակութային ձուլումից՝ ազդարարելով Իրանի քաղաքակրթական վերածնունդը։ Հղում անելով մեծն բանաստեղծ Ավետիք Իսահակյանի տեսակետին՝ պրոֆեսորը «Շահնամեն» դիտարկեց որպես իրանցի ազգի պատմական հիշողության, մշակութային կերպարի և ճակատագրի գեղարվեստական մարմնավորում։
ՀՀ-ում ԻԻՀ արտակարգ և լիազոր դեսպան դոկտոր Խալիլ Շիրղոլամին անդրադարձավ էպոսի պատմական դերին իրանական ինքնության ինստիտուցիոնալացման գործում․ «Իրանցի ազգի դիմադրության հերոսապատումը արմատավորված է այս երկրի հազարամյակների մշակույթի և քաղաքակրթության մեջ և Ֆիրդուսին Իրանի բոլոր մշակութային գործիչների շարքում բացառիկ դերակատարում ունի այդ ինքնության պահպանման հարցում»։ Դեսպանն ընդգծեց, որ Ֆիրդուսին Իրանը դիտարկում է ոչ թե լոկ որպես քաղաքական միավոր, այլ որպես ընդհանուր քաղաքակրթական և պատմական տիրույթ։ Նա հատուկ շեշտադրեց հայ-իրանական պատմամշակութային աղերսները «Շահնամեում»՝ փաստելով, որ հեղինակը հայ ռազմիկներին հիշատակում է որպես քաջարի մարտիկներ և իրանական բանակի հուսալի դաշնակիցներ, ինչը վկայում է երկու ժողովուրդների հարաբերությունների խորքային հիմքերի մասին։
Ակադեմիական զեկույցների շրջանակում պրոֆեսոր Վարդան Ոսկանյանը վերլուծեց «Իրանզամին» և «Իրանշահր» հասկացությունների քաղաքակրթական բովանդակությունը՝ հիմնավորելով դրանց պատմական էվոլյուցիան։ Իրանագիտության ամբիոնի դասախոս, դոցենտ Արտյոմ Տոնոյանն անդրադարձավ Արևելյան Կովկասի անձնանունների համակարգում «շاهնամեական» ավանդույթների պահպանմանը, ինչը տարածաշրջանի ինքնության իրանական շերտի աներկբա ապացույցն է։ Իսկ դոցենտ Թերեզա Ամրյանը վերլուծեց քրդական բանավոր և գրավոր գրականության մեջ Ռոստամի կերպարի ազդեցության աստիճանը։
Միջոցառման մշակութային հատվածում իրանագիտության ամբիոնի ուսանողները պարսկերենով ներկայացրին հատվածներ էպոսից և Ֆիրդուսի հանճարին ձոնված բանաստեղծություններ։ Համաժողովի ավարտին ԻԻՀ դեսպանի և Մշակույթի կենտրոնի անունից ԵՊՀ իրանագիտության ամբիոնին նվիրեց «Շահնամեի» բացառիկ և շքեղ հրատարակությունը՝ որպես հայ-իրանական գիտական և մշակութային անխզելի կապերի խորհրդանիշ։
Կազմակերպիչները վերահաստատեցին, որ Ֆիրդուսիի ժառանգությունը ոչ միայն պատմական արժեք է, այլև կենսունակ հարթակ՝ երկու երկրների միջև քաղաքակրթական երկխոսության և գիտական փոխհամագործակցության հետագա ընդլայնման համար։









